Recensie Brieven aan Andalusië

Ik keek ernaar uit. Eindelijk een serie op de NPO specifiek over Andalusië. De titel beloofde veel. Vol verwachting zat ik op zondagavond in september voor de tv. De rest van het gezin (man en 3 pubers) geïnstrueerd dat ze mee mochten kijken óf zich koest moesten houden.

Brieven aan Andalusië is een zesdelige, persoonlijke serie van de Nederlandse journalist Stef Biemans. Hij was met zijn gezin naar Andalusië gevlucht vanwege de politieke onrust in Nicaragua, zijn thuisland (en het land van zijn vrouw). Om Andalusië beter te leren kennen schrijft hij brieven aan de streekbewoners. Een erg leuke insteek vind ik dit en vooral zo gaaf dat veel Andalusiërs hem terugschrijven en hun brief voorlezen voor de camera. Een prachtige manier van televisie maken. 

Wat mij tegenviel
Wat ik echter jammer vind, is dat uitzendingen 1, 2 en 6 voor een heel groot deel gaan over de heimwee van zijn vrouw en schoonouders naar Nicaragua. Eigenlijk wordt meteen al duidelijk dat ze helemaal niet geïnteresseerd zijn in Andalusië en Spanje. Ze willen gewoon zo snel mogelijk terug. Het verdriet van zijn vrouw krijgt wel heel erg de overhand. Maar goed, ik kan en mag er natuurlijk niet over oordelen. Ik was vooral verleid door de titel van deze serie en verlangde naar informatie over Andalusië van binnenuit.

De tentakels van Franco
Stef zet gelukkig zijn plan voort om mooie televisie te maken en in aflevering 3 word ik dan toch geraakt en geboeid. ‘De tentakels van Franco’ heet deze aflevering. Stef informeert (o.a. in zijn brieven) bij de Andalusiërs over de mate van verdeeldheid en nationalisme in Spanje. Het valt hem op dat best veel mensen de Spaanse vlag aan hun balkon hebben hangen. Eén man zegt dat hij dat doet omdat hij zich dubbel Spanjaard voelt en dat wil uiten. “Dubbel?” vraagt Stef. “Ja” antwoordt de man, “er is maar 1 Spanje; Catalonië, Baskenland en Galicië, dat zijn geen landen!”

Viva España!
Stef durft ook vragen te stellen over Franco. Een andere man op straat zegt: “Spanje zit in mijn hart. Zoals een groot Spaans politicus ooit zei: Spanje zit altijd in mijn hart, want Spaans zijn is het enige wat telt in het leven.”

“Wie zei dat? vraagt Stef.
“Uno politicos” antwoordt de man.
“Franco?”
“No, dit was vóór Franco” zegt hij. Waarna hij zich omdraait en wegloopt. Twee vrouwen in de straat, die stiekem meeluisterden, roepen: “Viva España!”

Te pril
Stef gaat verder op onderzoek uit naar de voor- en tegenstanders van Franco en ontdekt al snel dat er niet veel over gesproken wordt. Er is angst voor nog meer verdeeldheid. Als je weet dat je buurman voor Franco was en jij (of jouw ouders) slachtoffer waren van zijn regime, dan ben je geen goede buren meer. Beter dus om er niet over te praten. Het is nog pril. Te kwetsbaar.

Franco wordt verzwegen
Dat blijkt ook als Stef op een middelbare school komt. Hij had de leerlingen een brief geschreven en de vraag gesteld wat zij van Franco weten, deze nieuwe generatie. Zij antwoorden dat Franco wordt verzwegen of er wordt beloofd dat het eind van het schooljaar wordt behandeld, om het uiteindelijk af te raffelen of niet meer aan bod te laten komen. Deze jongeren (ik denk zo’n 17/18 jaar) vinden dat het schoolsysteem faalt. Ze vinden het belachelijk dat deze prille geschiedenis wordt genegeerd en het roept alleen maar meer vragen bij hen op.

Kindersmokkel
Stef bezoekt in deze aflevering ook een begraafplaats waar toestemming is gegeven om de kistjes van de kinderen die hier liggen, op te graven. Op zoek naar bewijs. 300.000 Spaanse moeders weten niet waar hun baby is. Onder de dictatuur van Franco werden ze door de nonnen meegenomen en vermoedelijk aan andere ouders (aanhangers van Franco) gegeven. Hierna werd het een kindersmokkel die tot eind jaren 90 (!) voortduurde. Ik ben perplex. De moeder die Stef op de begraafplaats ontmoet, vertelt dat ze niet meer naar de kerk gaat. “De katholieke kerk steunde Franco” zegt ze. “Ik ben van mijn geloof gevallen.”

Semana Santa
Al met al vond ik dit de meest interessante aflevering. Hij raakt het innerlijke en het verborgene van de Andalusiërs. Aflevering 4 ‘San Valentin’ gaat over de liefde, wel leuk. Maar in aflevering 5 ‘Semana Santa’ raakt Stef nog een intrigerend onderwerp: het geloof. Het zit in alle vezels van de Spanjaarden, zo lijkt het. Bol van tradities, verheerlijking en processies. De ongelovige Stef (met een zwaar katholieke vrouw en schoonfamilie) vraagt zich af hoe het zit met de scheiding tussen kerk en staat (politiek). En wanneer de katholieke kerk nou eens transparanter wordt. Ook daar schrok ik van. Vooral dat het gewoon geaccepteerd wordt dat kerk en staat daar absoluut niet gescheiden zijn. 

Terugkijken?
Ben je nieuwsgierig naar deze serie? Je kunt ‘m gewoon terugkijken op de NPO,
uitzending gemist.

0 thoughts on “Recensie Brieven aan Andalusië”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *