Nog steeds geïnspireerd door de NPO-serie De wereld rond met boeken schrijf ik deze keer een blog over het bezoek van de presentator Richard E. Grant aan Ronda. Hij treedt in de voetsporen van de wereldberoemde schrijver en Spanjeliefhebber Hemingway en wil het een en ander ontrafelen over zijn fascinatie voor het stierenvechten.
La corrida
Honderd jaar geleden werd Hemingway aangetrokken door de romantiek van Spanje. Hij kwam er voor het eerst op zijn 24e en raakte meteen gefascineerd door het stierenvechten, la corrida. Volgens Hemingway vond je de essentie van Spanje vooral terug in de arena, zo vertelt Richard E. Grant. Het ging hem om die enorme levenslust, afgezet tegen de onontkoombaarheid van de dood.
Dood in de namiddag
In Dood in de namiddag uit 1932 liet Hemingway zijn gedachten gaan over dit onderwerp. Ook al werd het stierenvechten al bekritiseerd om z’n wreedheid, voor Hemingway symboliseerde het de kunst en cultuur van Spanje. Hij zag de bezwaren, maar had heel eigen opvattingen over de morele kanten.
En de zon gaat op
De arena van Ronda is een van de oudste van Spanje. Hier is jaarlijks een enorm festival ter ere van de grote matador Pedro Romero, die zelfs is vereeuwigd door Goya op een portret uit 1795. Romero zou tegen 5000 stieren hebben gevochten. Hij kwam uit een stierenvechtersdynastie die expressie en moed benadrukte in plaats van de wreedheid tegen de stieren. Voor Hemingway vormde Romero daarom de inspiratie voor een personage uit zijn boek En de zon gaat op.
Het lijkt barbaars en wreed
Richard wil in deze aflevering de achtergrond van Hemingways woorden begrijpen en vraagt om een expressieve les van een stierenvechter in Ronda. Hij wil wat figuren leren, zoals je dat noemt. “Dit voelt als een combinatie van ballet en gymnastiek” zegt hij wanneer hij in een prachtig matador-kostuum met een rode lap staat te zwaaien. Hij ziet bij zijn ‘leraar’ heel veel verfijning en mildheid in z’n bewegingen. “En toch is hij helemaal gericht op het doden van stier,” vervolgt Richard ietwat bedroefd. “Mijn vader nam me in 1969, op m’n 12e, mee naar een stierengevecht. Dat heeft een onuitwisbare indruk nagelaten. Want om de ‘picadores’, de mannen op hun geharnaste paarden, te zien die met hun speer de stier in z’n nek steken om hem te verzwakken… Aghhhh. Als je niet in die cultuur bent opgegroeid, lijkt dat barbaars en wreed. Maar dat is de traditie van het stierenvechten hier, dus wie ben ik om erover te oordelen?”
Dood, moed en waaghalzerij
Voor Hemingway bleef de arena de ideale plek om z’n kenmerkende thema’s dood, moed en waaghalzerij te bestuderen. Richard citeert: ‘Stierenvechten is de enige kunstvorm waarbij de kunstenaar kan omkomen en waarbij de eer die hij erin legt, bepalend is voor z’n prestatie.’
Voor wie de klok luidt
Toen in 1936 de Spaanse burgeroorlog uitbrak vochten zo’n 35.000 buitenlandse vrijwilligers mee tegen het fascisme. Onder hen schrijvers George Orwell en W.H. Auden. Wat ze trok, was dat de strijd tussen ideologieën ging in plaats van om een stuk grond. In 1937 ging Hemingway verslag over de oorlog doen voor een Amerikaanse krant. Hij verhulde zijn sympathie voor de republikeinen niet. Zijn ervaringen gaven hem stof voor zijn bekendste werk: Voor wie de klok luidt. Daarin beschreef hij de wreedheid van beide kanten in een strijd die de natie verscheurde. Ook vormde een heftig incident in die tijd de inspiratie voor zijn beschrijving van een slachtpartij – in dit geval door de republikeinen – aan de ravijn van Ronda.
Schrijven als een matador in Ronda
Wanneer je de boeken van Hemingway hebt gelezen, kijk je echt door andere ogen naar Ronda. Hij was overigens niet alleen gefascineerd door het stierenvechten, maar hij was tevens verliefd op de romantiek van de stad Ronda. Hij kwam er vaak en ook al woonde hij er niet – zoals Lorca in Granada – Ronda ademt Hemingway. Nog steeds. Bij het standbeeld van deze iconische beroemde schrijver staat dan ook dat Hemingway wilde schrijven als een matador in Ronda: sober, met een beperkt repertoire, simpel, klassiek en tragisch.
Nog meer Ronda-boekentips
Wil je nog meer verhalen lezen die zich afspelen in Ronda? Bestel dan deze twee totaal verschillende boeken waar ik al eerder een blogrecensie over schreef. Ik raad ze absoluut aan!
Wil jij ook de pen oppakken?
Dat kan, want ik faciliteer dit jaar drie keer een week schrijftijd in Granada, het échte Spanje. Geen propvol programma, maar schrijftijd voor jou. Ik coach jou met jouw schrijfproject, dat kan van alles zijn: je websiteteksten, memoires, een training die je wilt uitwerken, je manuscript… Je hoeft echt niet 7×24 uur te schrijven als je hier bent, slechts een paar uur per dag. Je zult zien hoeveel schrijfmeters je dan kunt maken. In de overige vrije tijd kun jij lekker de stad ontdekken en op driedimentionale wijze ervaren. Lees hier verder…