Geïnspireerd door de NPO-serie De wereld rond met boeken maak ik in de aflevering van 18 februari 2024 voor het eerst kennis met de Britse schrijver Laurie Lee, auteur van Die zomerochtend waarop ik van huis wegwandelde. Dit boek speelt zich grotendeels af in de jaren ’30 in Almuñécar aan de voor ons nabij gelegen Costa Tropical.
Die zomerochtend waarop ik van huis wegwandelde
Laurie Lee is 19 jaar als hij op een mooie zomerochtend in 1933 zijn geboortedorp in Gloucester verlaat en naar Londen wandelt. Hij werkt een jaar in de bouw en neemt daarna de boot naar Spanje. Daar maakt hij een voettocht van Vigo naar Almuñécar, zijn brood verdienend met vioolspelen. Hij vindt een baantje in een hotel, maar als de stad door de troepen van Franco wordt ingenomen, keert hij terug naar Engeland.
Lee’s vertelling, die hij in 1969 publiceerde, geeft een bijzonder tijdsbeeld van Spanje – en specifiek de Costa Tropical – aan de vooravond van de burgeroorlog.
Lee schreef heel beeldend, vertelt de presentator van het programma Richard E. Grant, en hij citeert: “Ik werd voortgestuwd door de krachten die al velen naar deze weg hadden geleid. Het benauwde dal, dat met z’n mossige mond de adem benam. De muren die je als de armen van een ijzeren maagd omklemden. De plaatselijke meisjes die fluisterden: Trouw met mij.”
Suikerriet en visserij
Omdat Lee het zelf ook niet breed had, was hij zich maar al te bewust van de armoede die hij in Almuñécar zag. Dankzij de suikerrietteelt en de visindustrie was het ooit een welvarend stadje. Maar zoals in heel Andalusië was de kloof tussen arm en rijk heel diep geworden. “Afgezien van wat kooplui, landeigenaren en ambtenaren uit Granada was iedereen in het dorp nu arm” schreef Lee. “Er waren voor de mensen twee bronnen van inkomsten en beide zaten tegen: het suikerriet en de zeevisserij. De strook grijs zand tussen het land en de zee was de grens tussen twee soorten armoede: het suikerriet in de delta, ritselend in de wind, viel zelfs in de oogsttijd tegen. Het bood hooguit een paar weken werk. En de rest van de tijd hadden de mannen niets te doen. Maar het land was rijk vergeleken met de zee; zo intensief bevist dat hij niet meer opleverde dan constante verwijten.”
Zijn boek eindigt als een Engels schip hem vlak voor de burgeroorlog oppikt. Maar een jaar later sloot Lee zich aan bij de republikeinen om tegen het fascisme te vechten.
Een monument voor Laurie Lee
In 1998 werd er door de gemeente een monument voor hem opgericht, omdat de inwoners van Almuñécar het boek Die zomerochtend waarop ik van huis wegwandelde als veel meer zien dan een reisverslag. Het was namelijk het eerste verslag over de republiek en de burgeroorlog in Almuñécar van iemand die het zelf had meegemaakt.
Een aangrijpende herinnering aan het turbulente verleden
“In deze omgeving was de repressie heel zwaar” vertelt een historicus in Almuñecar aan Richard. “Hier vlakbij was een fort waar de mensen die zich tegen Franco verzetten werden opgesloten en gemarteld. En vervolgens gefusilleerd. De mensen die wilden weten wat er was gebeurd konden dankzij Laurie Lee lezen wat zich in Almuñécar had afgespeeld.” Met dat fort bedoelt hij, denk ik, Castillo de Carchuna, waar ik al eerder een blog over schreef.
Ik begrijp dat het verslag van Lee voor de inwoners van Almuñécar en omgeving een aangrijpende herinnering is aan het turbulente verleden. Zijn boek was heel waardevol omdat het werd gepubliceerd toen de oorlog voor Spaanse schrijvers nog taboe was.
Pas toen Franco het toerisme ontdekte, begon het tij voor deze regio te keren. En tegenwoordig is Almuñécar een gezellige, welvarende badplaats. Maar het heeft zijn authenticiteit zeker behouden!
Wil jij ook de pen oppakken?
Dat kan, want ik faciliteer dit jaar drie keer een week schrijftijd in Granada, het échte Spanje. Geen propvol programma, maar schrijftijd voor jou. Ik coach jou met jouw schrijfproject, dat kan van alles zijn: je websiteteksten, memoires, een training die je wilt uitwerken, je manuscript… Je hoeft echt niet 7×24 uur te schrijven als je hier bent, slechts een paar uur per dag. Je zult zien hoeveel schrijfmeters je dan kunt maken. In de overige vrije tijd kun jij lekker de stad ontdekken en op driedimentionale wijze ervaren. Lees hier verder…