Het lijkt totaal niet op Spaans

“Het doet me meer denken aan Fins” zeg ik tegen mijn man. Waarop hij reageert: “Ik vind het echt een Asterix & Obelix taal.” En inderdaad, het Baskisch is onbegrijpelijk, een taal met vooral veel x’en en z’en en meerdere medeklinkers aan elkaar vastgeplakt. Wij probeerden afgelopen zomer om het Baskisch een beetje te ontcijferen, maar nee, we begrijpen er gewoon niks van. Tijd voor een onderzoekje waar deze bijzondere taal vandaan komt.

Euskal Autonomia Erkidegoa

Overal komen we de tweetalige borden en wegwijzers onderweg tegen. Met bovenaan de Baskische naam, daaronder de naam in het Spaans. Maar menukaarten, of de naambordjes bij de pinchos (pintxos) in de barretjes, zijn alleen in het Baskisch. Abracadabra voor ons, dus meestal hebben we geen flauw idee wat we bestellen. Alleen op de meer toeristische plekken, zoals in San Sebstián kunnen we een Spaanstalige menukaart bemachtigen. Een Engels versie? No way. We zijn hier in de autonome regio Baskenland, in het Baskisch: Euskal Autonomia Erkidegoa genaamd. Kijk, daar begint het al; dat klinkt toch totaal anders? Nog een voorbeeld: De stad San Sebastián ligt in de provincie Gipuzkoa. Hoe spreek je dat uit?

Wetenschappers hebben geen idee

In tegenstelling tot het Catalaans heeft de Baskische taal geen verwantschap met het Spaans. Taalkundigen hebben het dan ook over een geïsoleerde taal die zich zonder invloeden uit de Spaanse, Franse of andere talen heeft weten te ontwikkelen. Sterker nog: het schijnt dat wetenschappers geen idee hebben waar ze de oorsprong van deze bijzondere taal moeten zoeken. Het Baskisch is voor de meesten moeilijk te begrijpen. Dat komt omdat de taal amper te herleiden is van andere Europese taalfamilies zoals het Romaans of Germaans. Linguïsten proberen al decennialang de oorsprong van de Baskische woorden te vinden, maar ze zijn er nog niet uit. Ze hebben wel wat gelijkenissen gevonden met de Finoegrische taal (Fins en Hongaars), maar ook met het Georgisch en Noord-Afrikaanse talen. Wat een raadsel is dit zeg!

Het Latijn van de Romeinen

Vroeger was het gebied waar Baskisch werd gesproken aanzienlijk groter dan nu. Het reikte meer landinwaarts in Spanje tot verder in Zuid-Frankrijk, totdat de Romeinen kwamen. Zij wilden hun eigen taal introduceren: het Latijn. Deze taal heeft het huidige Spaans zoals we dat nu kennen enorm beïnvloed, maar liet het Baskisch onaangetast. Hoe kon dat? De bergen en rivieren rondom Baskenland vormden een natuurlijke muur tegen ‘slechte’ invloeden van buitenaf. De provincies Navarra en La Rioja aan de andere kant, hadden deze grens niet vanwege hun ligging in vlak gebied. De Romeinen hadden vrij spel in het overwinnen van deze regio’s en het doorvoeren van het Latijn, wat de reden is dat er tegenwoordig in Navarra en La Rioja bijna geen Baskisch meer wordt gesproken. De Baskische vrouwen waren degenen die hun kinderen in het Baskisch opvoedden. Zo gaven ze de taal van generatie op generatie door.

Baskisch is essentieel voor de Baskische cultuur

Zelfs Franco kon het Baskisch niet stoppen. Tijdens zijn dictatuur tussen 1939 en 1975 verbood hij tevergeefs het spreken van het Baskisch. Wie de taal sprak, werd direct gefusilleerd. Toch bleven de Basken in het geheim thuis Baskisch spreken en herleefde de Baskische taal na de dictatuur als nooit tevoren. De taal wordt niet alleen gegeven als vak op basis- en middelbare scholen in Baskenland, maar ook volwassenen over de hele wereld kunnen het studeren via cursussen of zelfs aan enkele buitenlandse universiteiten. Het laat zien dat de Baskische taal een essentieel onderdeel is van de Baskische cultuur en dat het altijd zal blijven bestaan door de wil en de trots van de Basken.

0 thoughts on “Het lijkt totaal niet op Spaans”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *